Een les uit ‘Facility Management in het Onderwijs’
“Zolang alles gewoon werkt ziet niemand het werk dat ervoor nodig is”
“Je bent verantwoordelijk voor de ondersteuning van het onderwijs. Als facilitair manager ga je over essentiële voorzieningen en over verschillende aspecten van de veiligheid op school. Onderwijs heet op school het primaire proces. Vreemd genoeg wordt de facilitering van dat onderwijs vaak als een lagere prioriteit gezien: het spreekt haast vanzelf dat alles het elke dag ‘gewoon’ doet. Tijdens de leergang ‘Facility Management in het onderwijs’ hebben we het onder meer over het borgen van de continuïteit op school en over hoe je daar waar nodig ook de aandacht van anderen voor vraagt.”
Nico Helder is kerndocent van deze leergang en werkte in tal van functies binnen en buiten het onderwijs. Hij was onder meer vijf jaar lang directeur Bedrijfsvoering van een ROC en weet uit eigen ervaring dat het geen vanzelfsprekendheid is dat het onderwijs altijd beschikt over elektriciteit, stromend water en internet heeft. “Pas bij een storing wordt het belang van dit soort voorzieningen door iedereen gezien.”
Natuurlijk kun je als Facility Manager niet voorkomen dat er heel af en toe uitval bij de netbeheerder is. Maar volgens Nico Helder is het wel je taak om ondergrenzen te borgen. “Het betekent dat je leveringszekerheid, de continuïteit van nutsvoorzieningen en dataverbindingen, meeneemt in contracten die je sluit. Dat er, wanneer aan storingen grote risico’s verbonden zijn, ook noodvoorzieningen zijn getroffen. Maar zolang alles gewoon werkt, wordt het werk dat nodig is om daarvoor te zorgen helaas nauwelijks opgemerkt.”
Een zesdaagse leergang is naast kennisoverdracht ook bewustwording en ontmoeting. Tijdens groepsopdrachten en op informele momenten blijkt het takenpakket van een facility manager van school tot school flink te verschillen. Toch draait het volgens Nico Helder op vrijwel alle scholen om dezelfde drie hoofdthema’s:
- fysieke en sociale veiligheid,
- het gebouw (met het binnenklimaat als zorgpunt) en
- het toenemend gebruik van technologie in het onderwijs
“Veiligheidsmaatregelen worden door experts ingedeeld op OBE, organisatorisch, bouwkundig en elektronisch. Als facility manager heb je met alle drie te maken. Je organiseert het toezich in het gebouw. De laatste jaren zien we maatschappelijke problemen als de straatcultuur en jeugdcriminaliteit ook steeds meer binnen onze gebouwen. Via toezicht en voorzieningen draag je als facility manager een belangrijke medeverantwoordelijkheid voor de sociale en fysieke veiligheid. Bouwkundige maatregelen waarover je gaat zijn veilige garderobes, trappenhuizen en liften, branddeuren, vluchtwegen enzovoorts. Brand- en inbraakalarm, cameratoezicht en, indien aanwezig, toegangscontrole vallen onder elektronisch.”
Nu we ook in 2026 een warme zomer hebben, is het binnenklimaat opnieuw een issue. “Op veel scholen leveren de systemen problemen op, schieten de ventilatie en de koeling tekort. Zeker in oudere gebouwen is dat niet raar. Toen die werden neergezet was het buiten vaker te koud dan te warm. Dus ging de aandacht vooral naar stoken en niet naar koelen.”
Ook andere techniek vraagt steeds meer aandacht van het facility management. Binnen het onderwijs wordt op steeds meer manieren gebruik gemaakt van technische voorzieningen. Audiovisuele apparatuur gebruiken we al heel lang, maar die is door de digitalisering sterk veranderd. Internet en intranet zijn dragers van lesinhouden, toetsen en ander lesmateriaal, maar ondersteunen ook veel beheerstaken. Natuurlijk heb je daar ICT-specialisten voor in dienst, maar verantwoord gebruik van die techniek blijft deels ook jouw zorg als facility manager. Dat is trouwens niet alleen een zorg, maar ook een charme van het vak: je bent steeds met de actualiteit bezig, om het op school voor iedereen prettig te houden terwijl de voorzieningen state-of-the-art zijn”
