Congres ‘Met alle Respect’: actuele inzichten voor een veilige school

Op 25 maart 2026 waren wij namens FiAC aanwezig bij het congres Met alle Respect van Stichting School en Veiligheid. Tijdens deze dag stond sociale veiligheid in het onderwijs centraal. Een onderwerp dat voor scholen actueler is dan ooit.

Een van de workshops die wij volgden was “Alles wat je altijd al wilde weten over … Wet vrij en veilig onderwijs”. Deze sessie maakte opnieuw duidelijk dat losse maatregelen nemen of uitsluitend reactief optreden bij incidenten niet meer volstaat voor scholen. De Wet vrij en veilig onderwijs vraagt om een doordachte, structurele aanpak van sociale veiligheid binnen de hele organisatie.

De Wet laat zien dat sociale veiligheid een vaste plaats moet hebben binnen het schoolbeleid. Scholen hebben de verantwoordelijkheid om leerlingen een veilige omgeving te bieden waarin zij zich beschermd en serieus genomen voelen. En dat gaat over meer dan alleen optreden bij pesten, intimidatie, discriminatie of geweld. Het gaat juist ook om het voorkomen daarvan.
Tijdens de workshop werd duidelijk dat scholen hun aanpak niet alleen goed moeten organiseren, maar ook moeten kunnen laten zien hoe zij dit doen. Sociale veiligheid vraagt om duidelijke afspraken, zicht op de praktijk en een organisatie waarin verantwoordelijkheden helder zijn belegd.

Wat vraagt de Wet Vrij en Veilig Onderwijs van scholen?

De workshop toonde aan dat de Wet vrij en veilig onderwijs scholen op verschillende onderdelen verplicht om sociale veiligheid beter en structureler te organiseren. Deze verplichtingen zijn grofweg onder te verdelen in drie groepen: goed zicht, ondersteuning & begeleiding en evaluatie. Samen zorgen deze onderdelen ervoor dat scholen niet alleen weten wat er speelt, maar ook de juiste ondersteuning bieden en sociale veiligheid blijvend verankeren in beleid en praktijk. Concreet bestaat de wet uit de volgende acht punten:

De eerste groep verplichtingen draait om goed inzicht op wat er binnen de school speelt. Scholen moeten sociale veiligheid niet alleen belangrijk vinden, maar ook kunnen volgen, signaleren en vastleggen. Daarom zijn registratie en meldplicht van incidenten belangrijk: scholen moeten incidenten zorgvuldig registreren en waar nodig melden. Ook wordt de meld-, overleg- en aangifteplicht bij seksueel grensoverschrijdend gedrag uitgebreid, zodat scholen hierin sneller en zorgvuldiger handelen. Daarnaast krijgt de Leerlingmonitor veiligheid op school een grotere rol, omdat deze helpt om structureel inzicht te krijgen in hoe leerlingen de sociale veiligheid ervaren.

De tweede groep gaat over ondersteuning en begeleiding. Het is niet voldoende om problemen alleen te signaleren; leerlingen, ouders en medewerkers moeten ook weten waar zij terechtkunnen. Daarom wordt de aanstelling van een interne en externe vertrouwenspersoon verplicht. Ook moet er een interne klachtregeling zijn, zodat het duidelijk is hoe meldingen en klachten binnen de school worden behandeld. Daarnaast moeten scholen aangesloten zijn bij of toegang hebben tot een landelijke klachtencommissie. Zo ontstaat er een heldere en toegankelijke route voor iedereen die ondersteuning of opvolging nodig heeft.

De derde groep richt zich op evaluatie en borging. Sociale veiligheid mag geen los thema zijn dat alleen aandacht krijgt als er iets misgaat. De wet legt daarom de nadruk op sociale veiligheid als structureel beleid. Dit betekent dat scholen hier blijvend aandacht aan moeten geven, beleid regelmatig moeten evalueren en waar nodig moeten bijsturen. Binnen die structurele aanpak heeft ook de veiligheidscoördinator een duidelijke positie. Deze functionaris speelt een belangrijke rol in het verbinden van beleid, praktijk en verantwoordelijkheid en helpt om sociale veiligheid binnen de school duurzaam te organiseren.

Hoe FiAC hierop inspeelt

De inzichten die wij tijdens het congres opdeden, laten wij direct aansluiten op de vernieuwde leergang Veiligheidscoördinator in het onderwijs van FiAC. In deze leergang besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de actuele ontwikkelingen rondom de Wet vrij en veilig onderwijs en de gevolgen daarvan voor de schoolpraktijk. De leergang is erop gericht om professionals niet alleen vertrouwd te maken met de inhoud van de wet, maar vooral ook met de toepassing ervan. Hoe zorg je ervoor dat beleid niet in een document blijft staan? Hoe geef je richting aan sociale veiligheid binnen de school? En hoe zorg je voor duurzame borging in de organisatie? Dat zijn precies de vragen waarmee deelnemers in de leergang aan de slag gaan.

Voor scholen is het belangrijker dan ooit om medewerkers op te leiden die weten wat er speelt en die de vertaalslag kunnen maken van wetgeving naar praktijk. Met de vernieuwde leergang Veiligheidscoördinator speelt FiAC in op deze behoefte. Door actuele wet- en regelgeving te koppelen aan praktische toepasbaarheid, helpt de leergang scholen om sociale veiligheid sterker en structureler te verankeren.

Het congres Met alle Respect liet zien dat de uitbreiding van de Wet vrij en veilig onderwijs grote invloed heeft op de dagelijkse praktijk van scholen. Tegelijk maakt deze ontwikkeling duidelijk dat er kansen liggen. Scholen die sociale veiligheid serieus organiseren, werken niet alleen aan naleving van wetgeving, maar ook aan vertrouwen, duidelijkheid en een sterker schoolklimaat.
Bij FiAC nemen we die verantwoordelijkheid serieus. Daarom sluit onze vernieuwde leergang Veiligheidscoördinator aan op de vragen van vandaag én de praktijk van morgen.

Wil je meer weten over de volledige inhoud van de Wet vrij en veilig onderwijs? De overheid heeft een uitgebreide brochure beschikbaar gesteld waarin alle onderdelen van de wet helder worden toegelicht. Bekijk de brochure hier!