Toenemende gedragsproblematiek in het onderwijs

Tijdens de pauze spreekt een conciërge een leerling aan op het gebruik van zijn telefoon in de gang. Een duidelijke, rustige correctie: “Wil je je telefoon even opbergen?”. De leerling reageert direct fel. “Bemoei je er niet mee.” De toon wordt harder en omstanders beginnen met filmen. Binnen enkele minuten onstaat er een gespannen situatie in de gang. De leerling weigert mee te lopen en uit verbaal agressieve opmerkingen. Uiteindelijk wordt de situatie gesust, maar de spanning blijft voelbaar.
Later die middag belt een ouder boos op naar school. Volgens haar zoon is hij onterecht aangepakt en publiekelijk vernederd. Wat dus begon als een simpele correctie, groeit uit tot een discussie over veiligheid, bevoegdheid en schoolbeleid. Voor de conciërge blijft er vooral een gevoel hangen: “Had ik dit anders kunnen aanpakken?”

Gedrag escaleert sneller

Waar een correctie vroeger vaak werd geaccepteerd, zien scholen nu dat reacties sneller en feller kunnen zijn. Een op het eerste oog een kleine correctie van een leerling, kan binnen korte tijd omslaan in verbaal verzet of een gespannen situatie. Factoren als prestatiedruk, sociale media en spanningen buiten school zorgen ervoor dat de basisstress bij sommige leerlingen hoger ligt. begrenzen wordt daardoor sneller ervaren als een aanval. Voor OOP’ers betekent dit dat juist de eerste minuten cruciaal zijn. Toon, houding en timing maken het verschil tussen de-escaleren en verdere escalatie.

Ouders reageren tegenwoordig feller en directer

Naast het feit dat gedrag sneller kan escaleren, reageren ook ouders feller en directer dan voorheen. Waar een incident vroeger vaak eerst intern werd besproken, zoeken ouders nu sneller contact via e-mail, telefoon of ouderapps. Vragen worden direct gesteld en emoties worden sneller uitgesproken, zeker wanneer zij het gevoel hebben dat hun kind onrecht is aangedaan.
Voor onderwijs ondersteunend personeel kan dit extra druk geven. Zij zijn regelmatig het eerste aanspreekpunt, maar niet altijd degene die beslissingen nemen. Gesprekken kunnen daardoor onverwacht intens worden. Juist dan is het belangrijk om rustig te blijven, helder te communiceren over de eigen rol en grenzen te bewaken zonder in de verdediging te schieten. In zulke momenten draait het om doordacht handelen, denk aan spanning herkennen, bewust reageren en de-escalerend communiceren. Weten hoe agressie zicht opbouwt, weten hoe je signalen van oplopende spanning herkent en weten hoe je bewust kiest voor de-escalerende communicatiestijl maken het verschil. In de cursus Omgaan met asociaal gedrag en agressie in de school leren OOP’ers hoe zij stevig in hun schoenen staan en hoe zij rustig blijven wanneer emoties hoog oplopen. Niet door harder te worden, maar duidelijk te begrenzen en professioneel te communiceren. Dat geeft vertrouwen in het moment zelf en in de gesprekken die daarna volgen.