‘Professionele dialoog’ over onderwijskwaliteit en werkdruk zit volgend schooljaar in snelkookpan

Alle VO-scholen moeten vòòr het schooljaar 2028-2029 hun taakbeleid opnieuw vastleggen. Een verplichting in de cao is dat dit via ‘een professionele dialoog’ moet gebeuren. De term staat voor ‘een verdiepend, gelijkwaardig gesprek tussen onderwijsprofessionals over de kwaliteit, verbetering en inhoud van hun werk, gericht op het versterken van de onderwijspraktijk’. FiAC-docent Wim van der Veer voorspeld dat het een spannende exercitie wordt. “Niet alleen is het een nieuwe werkwijze, ook staat er tijdsdruk op want een wijziging van het taakbeleid vereist instemming van tweederde van het personeel.”

Taakbeleid is vanouds een delicaat onderwerp, omdat het alle medewerkers en hun dagelijkse werk raakt. Het lijkt alsof de cao scholen twee jaar de tijd geeft voor die professionele dialoog. Ten onrechte, meent Wim van der Veer. “Netto denk ik dat we de dialoog alleen volgend schooljaar kunnen voeren. Het nieuwe taakbeleid, als sluitstuk van de gesprekken, moet je dan in het najaar van 2027 op papier zetten. Alleen dan lukt het om voor de zomer van 2028 instemming van alle gremia te hebben.”

Wim van der Veer voorziet een complex proces dat zich moet voltrekken in een soort snelkookpan. Hij beveelt aan in het jaarrooster 2026-2027, dat scholen de komende maanden voorbereiden, voldoende tijd ervoor in te plannen. “Faciliteer in het nieuwe jaarrooster de professionele dialoog. Anders haal je vrijwel zeker de deadline die de cao stelt niet.”

Kwaliteit, werkdruk en uurtjes

De werkdruk binnen het voortgezet onderwijs is een belangrijke reden geweest om in de cao een nieuwe- en stevig- artikel over taakbeleid op te nemen. De sociale partners hebben samen een ‘raamwerk professioneel gesprek en taakbeleid’ uitgewerkt. Het idee is dat tussen schoolleiding en docenten op basis van gelijkheid een structurele, kritische en onderzoekende uitwisseling plaatsvindt. De dialoog betreft opvattingen over didactiek, pedagogiek en leerlingen.

“Het gaat in het professioneel gesprek met name om de onderwijskwaliteit, hoe je deze samen omschrijft en hoe je deze vervolgens wilt bereiken. Werkdruk is een aanleiding geweest om taakbeleid tot een gespreksthema te maken, maar zodra je gaat insteken op details als groepsgrootte of uren voor dit of dat, ga je aan de essentie voorbij. Die ligt in de werkelijke kwaliteit van je onderwijs die je wilt bereiken.”

Hoewel in zijn ogen de gevolgen van artikel 8.2 uit de cao vooral een zaak zijn voor schoolleiders en bestuurders (zoals hij zelf ook is bij een scholengroep in Leiden) pakt Wim van der Veer dit onderwerp dit voorjaar nadrukkelijk op in zijn training Personeelsbeleid in het VO (formatie, planning en sturing). De deelnemers daaraan zijn HRM-medewerkers, die in zijn ogen belangrijke beleidsadviseurs zijn die kunnen helpen het onderwerp op de agenda te krijgen. “De insteek van de professionele dialoog is aan de bestuurder, die hebben de verwachtingen van hun personeel te managen. Maar de HRM-ers weten als de beste hoe je personeelsbeleid moet vastleggen en laten goedkeuren. Zij kunnen een rol hebben in het voorkomen van tijdnood.”

Weggaan uit oude gewoonten

Hij noemde taakbeleid al ‘delicaat’ omdat het ieders werk raakt. “Bij veel scholen is het formele taakbeleid oud en achterhaald. De drempel van de verplichte instemming door tweederde van de betrokkenen speelt een rol: daardoor begin je er niet aan.” Klassiek taakbeleid met veel gedetailleerde afspraken over taken, uren en faciliteiten beschouwt Wim van der Veer als een instrument uit het verleden. De cao stuurt aan op een nieuwe aanpak, vanuit een dialoog over de kwaliteit.

“Dit kan verfrissend zijn en de kern van wat we op scholen doen beter raken. Maar je moet dan wel gesprekken gaan voeren zonder daarbij in oude gewoonten te vervallen en dus niet meteen arbeidsrechtelijk willen onderhandelen. Een open en gelijkwaardig gesprek over welke kwaliteit je als school wilt bieden in je onderwijs, dat is nieuw. Het vraagt om gedachten laten groeien met input vanuit alle taken en rollen in de school. Het vereist naar elkaar te luisteren, zonder direct te oordelen of conclusies te trekken.”