Preventiemedewerker in het onderwijs: sleutel tot een veilige school

In iedere school is veiligheid een belangrijk thema. Denk aan fysieke veiligheid in het gebouw, maar ook aan sociale veiligheid, werkdruk en het omgaan met agressie of incidenten. Minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk, is de rol van de preventiemedewerker. Toch blijkt in de praktijk dat deze rol binnen veel scholen niet altijd volledig wordt benut.

Wat doet een preventiemedewerker eigenlijk?

Volgens de Arbowet moet iedere organisatie minimaal één medewerker aanwijzen als preventiemedewerker. Dat geldt dus ook voor scholen. Binnen een schoolteam is er iemand verantwoordelijk voor deze rol. De preventiemedewerker ondersteunt de school bij het verbeteren van de arbeidsomstandigheden en helpt om risico’s op de werkvloer te signaleren en te voorkomen. Daarbij hoort onder andere het opstellen en bijhouden van de RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie), het adviseren van de schoolleiding over veilig en gezond werken en het meedenken over maatregelen die incidenten kunnen voorkomen. In het onderwijs betekent dit dat de preventiemedewerker niet alleen kijkt naar fysieke veiligheid in het gebouw, maar ook aandacht heeft voor situaties die dagelijks in scholen voorkomen.

Op een gemiddelde schooldag bewegen honderden leerlingen zich door gangen, lokalen en over het schoolplein. Deze dynamiek maakt het werken in het onderwijs waardevol en levendig, maar brengt ook risico’s met zicht mee. Denk bijvoorbeeld aan onveilige situaties tijdens pauzes, spanningen wanneer leerlingen op gedrag worden aangesproken of incidenten op het schoolplein. Ook kan agressie of grensoverschrijdend gedrag van leerlingen of ouders voorkomen. Juist daarom is het belangrijk dat deze risico’s tijdig worden herkend en besproken, zodat scholen passende maatregelen kunnen nemen en medewerkers weten hoe zij in dergelijke situaties professioneel kunnen handelen.

Van beleid naar praktijk: toezicht en professioneel handelen

Veel risico’s in scholen ontstaan op momenten van toezicht, zoals hierboven genoemd. Op die momenten spelen medewerkers zoals conciërges, onderwijs ondersteunend personeel en toezichthouders een belangrijke rol. Zij zijn vaak de eersten die gedrag signaleren en ingrijpen wanneer een situatie dreigt te escaleren. Juist daarom is het voor preventiemedewerkers belangrijk om niet alleen naar beleid en procedures te kijken, maar ook naar hoe er in de praktijk wordt gehandeld.
• Weten medewerkers hoe zij moeten reageren wanneer spanningen oplopen?
• Zijn er duidelijke afspraken over hoe situaties worden opgevolgd wanneer gedrag aanhoudt?
• Voelen medewerkers zich voldoende toegerust om op een professionele en rustige manier op te treden?

Hoewel veel scholen hun Arbobeleid goed op papier hebben staan, ligt de uitdaging vaak in de vertaling naar de dagelijkse praktijk. De preventiemedewerker kan hierin een belangrijke verbindende rol spelen door signalen uit het team op te halen, risico’s bespreekbaar te maken en samen met de schoolleiding te kijken naar mogelijke verbeteringen. In de cursus Preventiemedewerker in het onderwijs leren medewerkers bijvoorbeeld hoe zij risico’s binnen de school beter kunnen signaleren, welke verantwoordelijkheden bij de rol horen en hoe zij Arbobeleid praktisch kunnen toepassen binnen de dagelijkse schoolomgeving.